Items
Class
Painting
-
De aanbidding van het Lam Gods in de kalot van de apsis Muur- en gewelfschildering in Laurentius, Dongen; ^ [techniek: Joseph Cuypers, Gildenboek caseïne (op vertinlaag)] [kleurengamma: Helder kleurengamma] [staat: Goed] -
De apsis met de aanbidding van het Lam Gods en verschillende friezen. Muur- en gewelfschildering in Laurentius, Dongen; ^ [techniek: Joseph Cuypers, Gildenboek caseïne (op vertinlaag)] [kleurengamma: Helder kleurengamma] [staat: Goed] -
titel nader te bepalenMuurschilderingen in Servatius, Nunhem; K-i-L: aanvankelijk heeft Adams zijn schilderingen met Pierre Clevers uit Grubbenvorst opgezet (ondanks verbod doorgewerkt in 1943-1944). Van 1947-1948 al het werk van Cleevers overschilderd met de huidige voorstellingen.
-
Cyclus uit het leven van Maria (in relatie tot Christus) in het schip en de tocht naar de hemel vanaf de wonderdadige bron in het koor muurschildering in O.L. Vrouwe ter Nood / Genadekapel, Heiloo; Bvhh: Cyclus kopgevel aparte regel, want deze heeft een aparte iconografie -
De panelen van het decor rondom het baldakijn met het beeld van O.L. Vrouwe ter Nood in Heiloomuurschildering in O.L. Vrouwe ter Nood / Genadekapel, Heiloo; Het beeld van O.L. Vrouwe ter Nood in Heiloo is gemaakt door Hans Mengelberg (1908).
-
Kopwand van de genadekapel van O.L. Vrouwe ter Nood in Heiloo muurschildering in O.L. Vrouwe ter Nood / Genadekapel, Heiloo; Treurig genoeg is tijdens het jubileum van 2005, toen de kapel al een rijksmonument was, het baldakijn van het bijbehorende sjabloonwerk van Bijvoet ontdaan en zonder enige kennis van de wetten van de polychromie op een volstrekt disharmonische manier egaal blauw geschilderd. -
Calvariemuurschildering in Adelbertusabdij, Egmond-Binnen; RCE-MoL: 'in de recreatiezaal een fresco van Han Bijvoet'. Bvhh: is de refter [techniek: Fresco (volgens RCE-MoL)] [kleurengamma: Zacht palet met kleurenperspectief en heldere kleuren voor de mantels] [staat: Goed]
-
CalvariegroepMuurschildering in Bavokathedraal, Haarlem; Kruiskapel, zie spreadsheet SKKN, gesigneerd: H.A. Byvoet [techniek: secco, mineraalverf]
-
Calvariemuurschildering in Kruiskapel, Bavokathedraal, Haarlem; ^
-
Geboorte van Jezusmuurschildering in Bavokathedraal, Haarlem; raamdetail
-
ChristophorusMuurschildering in Dominicanenklooster, Zwolle; Zie spreadsheet SKKN [techniek: tempera al secco]
-
Christus en de EmmausgangersMuurschildering in Dominicanenklooster, Zwolle; Zie spreadsheet SKKN [techniek: tempera al secco]
-
Christus en de Samaritaanse vrouw bij de putMuurschildering in Dominicanenklooster, Zwolle; Zie spreadsheet SKKN [techniek: tempera al secco]
-
Geofferd Lam GodsMuurschildering in Dominicanenklooster, Zwolle; Zie spreadsheet SKKN [techniek: Olieverf op doek]
-
Mystiek Huwelijk van Catharina van SienaMuurschildering in Dominicanenklooster, Zwolle; Zie spreadsheet SKKN [techniek: Olieverf op doek]
-
Pius V met de slag bij LepantoMuurschildering in Dominicanenklooster, Zwolle; Zie spreadsheet SKKN [techniek: Olieverf op doek]
-
Hyacinthus van PolenMuurschildering in Dominicanenklooster, Zwolle; Zie spreadsheet SKKN [techniek: Olieverf op doek]
-
Z. Reinout (Reginaldus) van OrleansMuurschildering in Dominicanenklooster, Zwolle; Zie spreadsheet SKKN [techniek: Olieverf op doek]
-
Z. ImeldaMuurschildering in Dominicanenklooster, Zwolle; Zie spreadsheet SKKN [techniek: Olieverf op doek]
-
Thomas van AquinoMuurschildering in Dominicanenklooster, Zwolle; Zie spreadsheet SKKN [techniek: Olieverf op doek]
-
Jozef als beheerder over de aardeMuurschildering in Dominicanenklooster, Zwolle; Zie spreadsheet SKKN [techniek: Olieverf op doek]
-
Raymundus de Pennmuurschildering in Johannes de Doper, Biechtkapel, Schiedam; Schreef in AS-1 de bijdrage over glasschilderkunst. o.s.b. staat voor de Dominicaner orde. Blijkens Reliwiki is de kerk aan de eredienst onttrokken en zijn er herbestemmingsplannen. Of dit schilderingen er nog zijn, of dit zullen overleven? [staat: Wordt herbestemd, dus vermoedelijk schilderingen weg]
-
Rosa de Limamuurschildering in Johannes de Doper, Biechtkapel, Schiedam; Schreef in AS-1 de bijdrage over glasschilderkunst. o.s.b. staat voor de Dominicaner orde. Blijkens Reliwiki is de kerk aan de eredienst onttrokken en zijn er herbestemmingsplannen. Of dit schilderingen er nog zijn, of dit zullen overleven? [staat: Wordt herbestemd, dus vermoedelijk schilderingen weg]
-
Cyclus van zeven wandvlakken, Verlossingsthema, Jozef- en Mariaaltaar, Geboorte ChristusMuurschilderingen in Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopneming , Beltrum (Berkelland); Gildeboek: artikel Bach over dit werk in Beltrum, in een dorpskerk bij Groenlo (G.). Bvhh: de schildering zijn ernstig aangetast door overschildering in de jaren '60. Het Gildeboek toont foto's van de oorspronkelijke situatie. Ook het decoratieve gedeelte van de uitmonstering is overgeschilderd, en wel met een soort emailverf. [techniek: [schilderingen in Keimsche verven]] [staat: Matig, vooral door gedeeltelijke overschildering in jaren 1960 met bruine emailverf]
-
De droom van Jozef Gewelf- en muurschildering in Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopneming , Beltrum (Berkelland); Dit detail toont niet alleen de eigen stijl die Bach vanuit de historieschilderkunst heeft ontwikkeld, maar ook de invloed van Derkinderen in de art deco-achtige lijnvoering van de wolken en de belettering. Daarnaast toont de iconografie een uitwerking en detaillering waarin op een vergelijkbare wijze als die van Poussin vertrouwde elementen op een aparte manier zijn herschikt. Jozef neemt de klassieke droomhouding aan met de kin steunend op de hand en de elleboog, die ook veel voorkomt bij denkers en treurders, zoals bij de Christusfiguur van Lenz (zie afb. 214, De genade van de steiger). Typisch voor Bach is het werken met een witte, dus niet een door schaduw verdiepte, maar juist opgehoogde belijning van de plooien. [techniek: [schilderingen in Keimsche verven]] [staat: Matig, vooral door gedeeltelijke overschildering in jaren 1960 met bruine emailverf] -
Verlossingssyclus op de triomfboog Gewelf- en muurschildering in Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopneming , Beltrum (Berkelland); Reliwiki [De schilder F. Bach kreeg de opdracht schilderingen aan te brengen in het priesterkoor, waarna de schilder K.W. Wenzel* uit Kevelaar de rest van de kerk heeft beschilderd.]. De schilderingen in de koortravee en op de triomfboog te Beltrum zijn in de jaren zestig door een bruine laag gedeeltelijk aan het oog onttrokken. Hierdoor mogelijk geruïneerd. [techniek: [schilderingen in Keimsche verven]] [staat: Matig, vooral door gedeeltelijke overschildering in jaren 1960 met bruine emailverf] -
Het sjabloonwerk met de vlammen op de neggen van de ramen en eucharistische motieven tegen de muren van het priesterkoor van de JuvenaatskapelMuur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; Detail van het priesterkoor van de Juvenaatskapel van de Broeders van Maastricht [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).]
-
De engelen met de art deco-achtige wierookwolken en golvende onderrand, in de apsis van de Juvenaatskapel Muur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; Detail van de apsis van de Juvenaatskapel van de Broeders van Maastricht [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).] -
Plattegrond van het hemelse Jeruzalem op de tegenhanger van de triomfboog aan de westzijde, boven de zangerstribune van de JuvenaatskapelMuur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; Dit schema in de Juvenaatskapel van de Broeders van Maastricht herinnert aan de hemelse stad in Derkinderens Tweede Bossche Wand (afb. 21 van De genade van de steiger. [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).]
-
De man in het wit uit de Apocalyps met het Christusmonogram, omringd door zeven engelen en geflankeerd door Maria en Gabriel als verwijzing naar de annunciatie. Linksonder Eva als prefiguratie van Maria en rechtsonder Adam als pelgrim Muur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; Apsisgewelf van de Juvenaatskapel van de Broeders van Maastricht [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).] -
De zon met de alfa en de omega en Christus’ naam Emmanuel (God is bij ons), omringd door engelen, geschilderd op de onderste zone van de apsis van de Juvenaatskapel Muur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; Detail op de onderste zone van de apsis van de Juvenaatskapel [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).] -
De oudsten werpen hun kroon voor de zeven fakkels die staan voor de zeven geesten of zeven gaven van de heilige Geest, met daarboven de naam van God gedragen door cherubijnen, geschilderd op de triomfboog van de Juvenaatskapel Muur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; Detail midden boven geschilderd op de triomfboog van de Juvenaatskapel [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).] -
De engel Michael, met boven hem Mozes rechts en Johannes de Doper links, geschilderd op de triomfboog van de Juvenaatskapel Muur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; Detail rechtsonder geschilderd op de triomfboog van de Juvenaatskapel [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).] -
De engel Gabriël-Chamael, met boven hem koning David links en Jozef als voedstervader rechts, geschilderd op de triomfboog van de Juvenaatskapel Muur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; Detail linksonder geschilderd op de triomfboog van de Juvenaatskapel [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).] -
De onderwijzende heilige Josephus Calasanctius in het schip van de Juvenaatskapel Muur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; ^ [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).] -
Bernardus van Clairvaux in het schip van de Juvenaatskapel Muur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; ^ [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).] -
Cassianus in het schip van de Juvenaatskapel Muur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; ^ [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).] -
Benedictus van Nursia in het schip van de Juvenaatskapel Muur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; ^ [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).] -
Cyclus inzake de missie van de broeders van Maastricht in het schip en het kloosterleven als deel van de realisatie van de heilsgeschiedenis in het koor.Muur- en gewelfschilderingen in Juvenaat broeders van O.L. Vrouw onbevlekte ontvangenis Maastricht, Maastricht; Zeer interessante cyclus. Meer literatuur via link kolom A. Uit de monografie van Peter Flaton blijkt dat huisschilder Maas werd aangetrokken voor het decoratieve sjabloonwerk en huisschilder Pop om alle onderlagen te verzorgen in de leuren die Bach aangaf! [kleurengamma: Wisselend: bij de aardse figuren gedempt, bij de hemelse figuren helder: Riegls dichotomie 'Genade van de steiger'] [staat: Goed (in het recente verleden is het werk geretoucheerd door een huisschilder).]
-
De heilige familieMuurschildering in Martha, Den Haag; Bvhh: gesigneerd en gedateerd 1928 door Alex Asperslagh [kleurengamma: Bvhh: terughoudend kleurengamma in blauw, roodbruin en gele tonen voor gewaden] [staat: Goed, in 2005 gerestaureerd /schoongemaakt]
-
Heilig Hart met Paulus van het KruisMuurschildering in Martha, Den Haag; Voor beschrijving en datering zie Het Vaderland van 7 juni 1928 onder 'Periodieken en kranten'. [kleurengamma: Bvhh: dominante toon blauw en paars met rood voor gewaad] [staat: Goed, in 2005 gerestaureerd /schoongemaakt]
-
titel nader te bepalenMuurschildering in OLV ter Eem klooster, Amersfoort; ^ [techniek: secco op baksteen] [staat: redelijk]
-
Triomfboog Muurschildering in Servatius, Nunhem; Het programma op de triomfboog is gewijd aan geloof (de vrouw rechts), hoop (het triomfkruis in de top) en liefde (de apostel Paulus links). De volgorde moet liturgisch gelezen worden alsof men met de rug naar de voorstelling staat. -
Priesterkoor: zonnebloemenMuurschildering in Servatius, Nunhem; De zonnebloemen die bloeien tussen de heiligen aan de zuidermuur van de koortravee. De vis en het brood in het timpaan van de entree naar de sacristie herinneren aan de Wonderbare broodvermenigvuldiging, de naam van Christus en de eucharistie.
-
Priesterkoor: Maria en JezusMuurschildering in Servatius, Nunhem; Maria en Jezus tegen de zuidermuur van de koortravee. Opvallend is het motief van de zonnebloemen, die ook de heiligen eronder flankeerden.
-
Priesterkoor: heiligenMuurschildering in Servatius, Nunhem; De heiligen tegen de zuidermuur van de koortravee zijn afgestemd op de kinderkapel aan de andere kant van het koor.
-
Priesterkoor:madonna en kindMuurschildering in Servatius, Nunhem; Zuidelijke koorwand met Madonna en kind boven, en Johannes de Doper en Agnes aan weerszijden van de deur naar de sacristie. Opvallend is het eucharistische motief boven de deur, dat de illusie wekt van sgraffito in zwarte steen.
-
Heilsgeschiedenis en Jospehcyclus in absis,koor en triomfboog Gewelf- en muurschilderingen in Joseph, Roosendaal; WvL-1: Het jubileum van deken Van Mierlo in 1943 was aanleiding tot de schenking van de beschildering van de altaarwand en de absis. | Ook triomfboog en muurdelen aan weerszijden koor. -
titel nader te bepalenMuurschildering? in Moederhuis Zrs. Van Liefde, Tilburg; wandpolychromie in de hoofdkapel [staat: niet meer aanwezig]
-
Maria met kind (O.L. Vrouw van de Berg Karmel)Muurschildering in Theresia, Waspik; in lunetten boven ingang
-
titel nader te bepalenmuurschildering in Jozef en Martinus, Groningen; niet meer aanwezig, voorheen koor. Aanwezig en in 1970 gesloten en in 1983 afgebroken st Martinuskerk. Schilderingen geschonken door parochianen bij gelegenheid van 25 jarig priesterfeest van pastoor Chr. TJ. Kars in 1923 [techniek: secco ] [staat: verdwenen]
-
Calvarie Muurschildering in Rita, Amsterdam; ^ [techniek: verf] -
titel nader te bepalenmuurschildering in Jozef , Alkmaar; sporen van in de jaren '60 overgekalkte schilderingen, nu door afbladdering weer op plaatsen zichtbaar [staat: overgekalkt]
-
Liefdewerken van de congregatieMuurschildering in Moederhuis Zrs. Van Liefde, Tilburg; wandschildering in de wezenkapel
-
Uitmonstering absis (Christus Salvator), triomfboog (Heiligen) en kruiswegstatiesGewelf- en muurschilderingen in Kapel bij de kerk van O.L. Vrouwe van Altijddurende Bijstand , Roosendaal; Aangereikt door Ronald Stenvert
-
TriomfboogMuurschilderingen in Kapel Huize Overdonk, Dongen; www.oudefotosvandongen.nl/index.php?categoryid=49&p2_articleid=37
-
KruiswegstatiesKruiswegstaties tegen de zijwanden.
-
Schilderingen op triomfboogSchilderingen op triomfboog. "Diverse Heiligen en bijbelse figuren. Koor, muur en plafond, zie spreadsheet SKKN, waar hij ten onrechte als Ypema vermeld staat (noot bvhh) [techniek: fresco?] [staat: redelijk, licht vervuild]” (bron: Genade van de steiger)
-
Art Nouveau muurschilderingenHet interieur van de sacristie is grotendeels origineel. Tegen de wanden staan originele houten kasten; de ruimte wordt verlevendigd door muurschilderingen in de stijl van de Art Nouveau.
-
12 apostelenOp de transeptmuren de 12 apostelen.
-
GordijnschilderingenAchter het altaar zijn gordijnschilderingen aangebracht.
-
KruiswegstatieKruisweg in de Ludgeruskerk (de ene zijbeuk in 1941 en de andere waarschijnlijk in of na 1945). De weergave als één doorlopende beeldband vormde een innovatieve oplossing, waardoor Ydema tussen de voorschreven staties verschillende verbindende voorstellingen kon aanbrengen met eigen thema’s en accenten. Deze zijn aangebracht tijdens WO II en vervangen de oude kruiswegstatie-schilderingen uit 1886. In een doorlopende band langs de muur van de zijbeuken: staties I-VII Renaissance geïnspireerd met vrouwen in eigentijdse kledij, staties VIII-XIV in barokke Greco-stijl. Ydema heeft vanwege de Kulturkammer tot na de oorlog moeten wachten met de tweede (zuid)muur. [techniek: Keim (net als in Bakhuizen)] [staat: Redelijk goed, maar onderlaag slecht] (bron: De genade van de steiger)
-
Muurschildering in doopkapelMuurschilderingen die de doop van Jezus en de uittocht uit Egypte verbeelden. "Muurschilderingen in Ludgerus, Balk, Gaasterland, Sloten; Bvhh: intermediair qua stijl tussen de twee banden met kruiswegstaties van Ydema in dezelfde kerk. Vanwege de oorlog waarschijnlijk na 1945 geschilderd (zie de opmerking bij de kruiswegstatie voor deze kerk). [techniek: Keim (net als in Bakhuizen)] [staat: Redelijk goed]” Bron: De genade van de steiger
-
Wandschilderingen op triomfboogWandschilderingen op triomfboog
-
Muur- en gewelfschilderingenMet onder meer musicerende engelen, de kroning van Maria en de Kruisiging van Christus.
-
Geschilderd opschriftIn een segmentbogig gesloten nis boven de toegang vanuit kerk naar toren stond een grote steen met geschilderd opschrift betreffende de stichting, bekroond door een wapenschild gehouden door twee leeuwen. In 1962 is de toegang tot de kerk naar de westzijde van de toren verplaatst en is de steen mede verplaatst. Het opschrift is destijds, daar het slecht te lezen was, niet weer aangebracht. De tekst is in 1981 weer op de steen geschilderd, het geschrift op de steen is uitgeschreven in bron: Noordelijk Oostergo. Dongeradelen.
-
Imitatie natuursteenblokkenDe doorgang naar de kerk is aan de kerkzijde omlijst door op de wand geschilderde imitatie natuursteenblokken, vergelijkbaar met de versiering rond de galmgaten. Tot voor enige jaren waren een voegverdeling en een schaduwslag als van natuursteenwerk geschilderd. (bron: Noordelijk Oostergo. Dantumadeel, 1984)
-
Gedeelte van een decoratieve schildering In de dagkant van het koorvenster aan de noordzijde is een gedeelte decoratieve schildering bewaard, bestaande uit sterk bijna cirkelvormig krullende ranken, rond 1200. -
Stucco lustro in koepelkamerIn de koepelkamer hebben de wanden een marmer imitatie van stucco lustro met grote rechthoekige panelen ter hoogte van de vensters. https://data.cultureelerfgoed.nl/term/id/cht/c5e6fdde-4d77-4d72-82f9-df5593b9451a
-
Ram of leeuwFragment waarop waarschijnlijk een ram is afgebeeld. De ram is het dier dat door Abraham in plaats van zijn zoon werd geofferd, en wordt hierom in verband gebracht met Christus. Het dier is aangegeven door eenvoudige okerrode contouren. Het langgerekte lichaam is gericht naar de boom. Hij heeft een lange staart die om en boven het lijf is gedraaid. De punt van de staart wordt aangegeven met een leliemotief. De staart lijkt niet bij de kop te passen. De kop is het enige wat het dier op een ram doet lijken, door de vorm en de hoornen. Een van de voorpoten houdt hij omhoog, de hoef is echter verdwenen. rode oker op kalk
-
BoomOp de drie oostelijke gewelfvlakken van het koorgewelf zijn fragmenten van schilderingen gevonden. Op de middelste van de drie gewelfvlakken is een boom te zien. De boom bestaat uit een okerrode stam, die naar boven spits toeloopt, met aan weerszijden takken en bladeren. Rechts naast de stam zijn de vele takken en bladeren geschilderd in rode oker. Aan de linkerkant zijn deze blauw en duidelijk minder in aantal. Waarschijnlijk is de boom hier een beeld van Christus: de boom der kennis van goed en kwaad. rode oker en blauw op kalk
-
Fragment van een tekstIn het midden van de gordelboog tussen de vijfde en zesde travee is, aan de onderkant, een fragment van een tekst bewaard gebleven. Er zijn drie letters te zien: 'R E T....', geschilderd in rode oker. De letters zijn iets vervaagd maar nog duidelijk leesbaar. rode oker op kalk
-
Restant van een figuurOp het oostelijke gewelfvlak zijn restanten van een schildering aangetroffen. Deze is weliswaar erg fragmentarisch, maar het lijkt de rechterkant van een figuur te zijn. Rechtsonder zijn enkele okerrode en blauwe kleurvlakken geschilderd; deze lijken sterk op draperieën van een gewaad met daarover een mantel. Boven dit fragment zijn eveneens enkele okerrode en blauwe kleurvlakken aangetroffen. Het bovenste fragment doet aan als de schouder van een figuur in een blauw gewaad waaromheen een okerrode mantel is geslagen. Om de figuur heen zijn okerrode vlakken met zwarte lijnen aangetroffen waaruit niet op te maken valt wat hier oorspronkelijk geschilderd was. onbekend, okers op kalk
-
DierRestanten van een dier zijn op de sluitsteen van de vierde travee bewaard gebleven . Hiervan zijn alleen het onderlijf, een deel van de staart en een deel van de kop te zien, die erg minimaal zijn weergegeven waardoor het niet duidelijk is welk dier hier precies geschilderd is. Het kan zijn dat het om een leeuw of een eenhoorn gaat. Het dier is geschilderd in rode oker waaromheen zwarte contouren zijn aangebracht. Aan de onderkant van de schildering zijn vier gekromde poten met klauwen geschilderd, met een gedeelte van het lijf erboven. Linksboven is een fragment bewaard gebleven waarop een deel van de lange gekrulde staart is geschilderd. Rechts hiervan is een fragment te zien dat een deel van de kop toont. Op dit fragment zijn okerrode en zwarte strepen zichtbaar, die waarschijnlijk de manen van het dier voor moeten stellen. In het centrale gedeelte, tussen de fragmenten, is de schildering verdwenen; hier is een nieuwe pleisterlaag aangebracht. rode oker en zwart op kalk
-
Fragmenten van schilderingenFragmenten van schilderingen zijn in de eerst drie traveeën gevonden. In de eerste travee zijn deze erg onduidelijk. In de tweede travee vindt men op het westelijke gewelfvlak een okerrode lelievorm met zwarte contouren eromheen. Op het zuidelijke, westelijke en oostelijke gewelfvlak van de tweede travee zijn restanten van een gevlochten vlakverdeling bewaard gebleven. Op de gordelboog tussen de eerste en tweede travee zijn, aan de oostzijde, enkele restanten van een erg vervaagde tekst waar te nemen. Enkele afzonderlijke letters en cijfers zijn te onderscheiden, maar de tekst blijft onleesbaar. Er lijkt het jaartal 1854 te staan maar dit kan niet in verband gebracht worden met de schilderingen, die uit een veel eerdere periode stammen. rode oker en zwart op kalk
-
Doornenkroning van Christus'De doornenkroning van Christus' vindt plaats tussen zijn gevangenname en zijn wegleiding naar het kruis. De soldaten van Pilatus roepen de afdelingen van het gerechtsgebouw bijeen, trekken Christus een purperen kleed aan en zetten een van doornen gevlochten kroon op zijn hoofd. Vervolgens begroeten ze hem als koning der joden, slaan hem op het hoofd en bespuwen hem. Van deze schildering is het middelste gedeelte bewaard gebleven. Links is een bebaarde soldaat afgebeeld. Deze figuur is het best bewaard gebleven, maar de benen en het hoofd zijn verdwenen. In zijn handen houdt hij een stok vast waarmee hij Christus, in het midden, op het hoofd slaat. Van Christus zijn alleen het hoofd met doornenkroon, de schouders en de rechterarm te zien. Christus lijkt ineengezakt te zijn en ondergaat zijn marteling met duidelijk leed. Een tweede soldaat, rechts naast Christus, houdt eveneens een stok in zijn handen waarmee hij op het hoofd van Christus slaat. Van zijn bovenlichaam zijn alleen okerrode contouren bewaard gebleven; het hoofd is verdwenen. De twee soldaten zijn veel groter afgebeeld dan Christus, waardoor de handeling nog expressiever wordt. De achtergrond is geschilderd in gele oker. Hierin zijn enige uitsparingen in de vorm van menselijke contouren aangetroffen, en binnen deze uitsparingen zijn okergele kleurvlakken te zien. Het is mogelijk dat naast de bekroning ook de bespotting van Christus in deze voorstelling is uitgebeeld; vaak worden elementen van beide scènes gecombineerd. Gezien de figuren die zich op de achtergrond scharen om naar het tafereel te kijken, een traditionele manier om de bespotting uit te beelden, lijkt dit goed mogelijk. okers op kalk
-
Geseling van ChristusVoordat Christus naar het kruis wordt geleid, wordt hij op bevel van Pontus Pilatus, de gouverneur van Judea, gegeseld. De manier waarop de scène in Exmorra is uit- gebeeld, is gebruikelijk: Christus is aan een zuil van een zuilengalerij vastgebonden, waarschijnlijk in het gerechtsgebouw van Pilatus. Van deze schildering is de bovenste helft bewaard gebleven, waar drie bovenlijven van figuren te zien zijn. De middelste stelt Christus voor, die met zijn handen op de rug en voorovergebogen tegen een pilaster is geplaatst. Hij lijkt niet op de goddelijke verlosser die zijn leven offert voor de mensheid, maar meer een door pijn gekwelde man. Links en rechts van hem staan twee geselaars die op het punt staan om Christus te slaan. Beide houden een arm omhoog met in hun hand de martelwerktuigen. De scène vindt plaats in een architectonisch vormgegeven ruimte waar twee rondbogen in het midden worden ondersteund door een pilaster. Er is duidelijk geprobeerd om de scène plaats te laten vinden binnen een illusionistische ruimte. In de Friese muurschilderkunst komt dit niet regelmatig voor; alleen de schilderingen in het koor van de Sint-Martinuskerk te Bolsward vertonen zekere illusionistische ruimtelijkheid. rode en gele okers op kalk
-
Fragmenten van decoratieve motievenRestanten van decoratieve schilderingen in gele en rode oker. Gegevens over de oorspronkelijke voorstellingen, hun dateringen en de restauratie zijn onbekend. Wel zijn er tekeningen gemaakt tijdens de restauratie; deze bevinden zich in het depot van het Fries Museum. Rode en gele oker op kalk
-
TekstcartoucheTekst is geplaatst in een zwart vlak waar de afzonderlijke letters zijn ingekrast. Of de afzonderlijke letters daarna zijn ingekleurd, is niet te zien; er is nu een grijze kleur waar te nemen die waarschijnlijk een restant van de zwartpigmenten is. Het tekstvlak wordt omkaderd door simpele ornamenten in okerbruin, geel en blauw. De tekst, die slechts gedeeltelijk te lezen is, verwijst waarschijnlijk naar de herbouw van de kerk óf herinnert aan het tijdstip dat de kerk in 1580 reformatorisch werd. Gedenkteksten als deze zijn ook te vinden in de Grote Kerk te Bolsward. Hier in Workum staat er te lezen: 'In jaer ons heeren ..5.... [,] ..nen .....[.] ..[.].ene. .e..........borger ...[.]..............er…. zwart, gele- en bruine oker en blauw op kalk
-
Restanten van schilderingenOp de noordwand van het schip zijn restanten van schilderingen te zien waarvan niet opgemaakt kan worden wat ze voorstellen. Achter de lambrisering zijn herhalende lijnen en blokmotieven aangebracht. Voorts zijn er op de noordmuur naast de ingang enkele zwarte vlakken op de muur ontdekt, ook hiervan is onduidelijk waartoe deze behoord hebben. ode kleurstof (oker) op kalk
-
Fragmenten van decoratieve schilderingenIn het zuidoostelijke vlak van het koor bevinden zich op de dagkanten van een venster decoratieve planten- motieven die bestaan uit gebogen ranken en blad- motieven. Aan de noordzijde zijn enkel de zwarte contouren nog zichtbaar; aan de zuidzijde zijn nog vage gele oker resten te zien. Het venster behoort tot het gedeelte van de kerk dat in het laatste kwart van de veertiende eeuw is gebouwd. De beschildering zal waarschijnlijk rond 1500 of in de vroege zestiende eeuw tot stand zijn gekomen. Ook stilistisch lijken de plantenmotieven veel overeenkomsten te hebben met vijftiende-eeuwse decoratieve schilderingen zoals die te zien zijn in de Sint-Maartenskerk te Kollum en de Nederlands-hervormde kerk te Bornwird.
-
BaksteenimitatieRichting het koor is een gedicht gotisch venster te zien waar op de raamomlijsting en stijlen baksteen-imitatie is aangetroffen. Ook op het metselwerk waarmee het venster is gedicht, zijn sporen van rode kleurstof aangetroffen die zeer waarschijnlijk eveneens restanten van baksteenimitatie zijn. Het schilderen van baksteenimitatie komt in het noorden van Nederland voornamelijk tussen 1425 en 1525 voor en de schilderingen die op dit venster zijn aangebracht zullen vermoedelijk ook uit deze periode stammen. rode oker en wit op kalk
-
Restanten van plantenmotievenIn een dagkant van het Romaanse venster aan de noord- zijde van het schip zijn enkele restanten van ranken en bladmotieven aangetroffen. De schildering is aangebracht in zwart waarbij de vormen van ranken en bladeren zijn uitgespaard. De schildering kan niet tegelijk met de bouw van de kerk zijn aangebracht omdat het venster in een later stadium is vergroot. Bouwhistorici denken evenwel dat de vergroting van het venster kort na de bouw van de kerk heeft plaatsgevonden, en dat de schildering dateert uit de twaalfde of dertiende eeuw. zwart op kalk
-
FiguurOp de westmuur een schildering van - oorspronkelijk - twee figuren. Het vlak waarop de schildering is aangebracht is na de bouw van de toren voorzien van een nieuwe pleisterlaag, de gestalten kunnen zodoende niet voor de bouw van de toren zijn aangebracht. 229 Een van de twee figuren is kort geleden verloren gegaan. De nog bewaard gebleven schildering is een kleine, opmerkelijke, figuur die in rode kleurstof is geschilderd en een soort karikatuur lijkt te zijn. De gestalte kan een symbolische betekenis hebben en er wordt wel verondersteld dat deze figuur destijds is aangebracht door reformatoren om de toen nog katholieke kerk te ontwijden. Als dit het geval is, dan is de schildering in de late vijftiende eeuw aangebracht. De figuur heeft overeenkomsten met een gestalte die in de Nederlands-hervormde kerk te Oostrum in het koor is geschilderd. Ook in Oostrum kan de figuur om deze reden zijn aangebracht. rode kleurstof (oker?) op kalk
-
Drie wijdingskruizenIn deze kerk zijn opvallend veel wijdingskruizen geschilderd. De redenen hiervoor zijn onduidelijk. Waarschijnlijk werden de ruimte of enige objecten door een kerkelijke beambte gewijd. Dit vond plaats na een verbouwing van de kerk, of bij het in gebruik nemen van een nieuw altaar of religieuze voorwerpen. Het wijdingskruis zou hiervan het aantoonbare restant kunnen zijn. Een datering van de wijdingskruizen is vrijwel onmogelijk te maken, omdat er weinig aanknopingspunten zijn. Er zou gezocht zou kunnen worden in de geschiedenis van de kerk; hiervoor kan onder meer een grondig bouwhistorisch onderzoek uitkomst bieden. Maten wijdingskruisen resp. 40 x 35 cm, 40 x 40 cm en 35 x 40 cm. Wanneer men de kerk binnentreedt, zijn op de westmuur van de eerste travee, in de zogenoemde voorkerk, restanten van een schildering aan te treffen. Het lijkt hier te gaan om een fragment van een wijdingskruis. Te zien is het rechter gedeelte van een cirkelvorm met daaruit ontspringende plantenmotieven, geschilderd in zwarte lijnen. Enkele delen van het plantenmotief zijn verdwenen, op deze plaatsen is de schildering bijgewerkt. Links van de schildering bevindt zich een ingekraste cirkelvorm waarin twee verticale grijze lijnen geschilderd zijn. Het is onwaarschijnlijk dat deze inkrassing bij de schildering behoort, omdat deze iets lager op de muur is geplaatst en omdat er reliëfverschil te zien is: de pleisterlaag waarop de schildering is aangebracht is ongeveer 1,5 cm dikker dan de laag waarop de inkrassing is aangebracht. In het preekgedeelte van het schip bevindt zich aan de noordzijde, onder de boogaanzet van de gordelboog die de derde en vierde travee van elkaar scheidt, een tweede wijdingskruis. De rode oker achtergrond is bewaard gebleven, enkele lacunes hierin zijn bijgewerkt en de zwarte pigmenten zijn oorspronkelijk. De verflaag is hard en lijkt één geheel te vormen met de muur. De schilderingen kunnen aangebracht zijn in de a-frescotechniek of in een van de tussenvormen van a-secco- en a-frescotechnieken. Aan de noordzijde, onder de boogaanzet van de gordel- boog tussen de vijfde travee en het koor, bevindt zich een derde wijdingskruis, geschilderd in zwarte lijnen op een rode oker achtergrond. Dit kruis is wat betreft vorm en kleur identiek aan het eerste. maar de afmetingen van beide voorstellingen verschillen. Het derde wijdingskruis is een ronde cirkel in rode oker met zwarte contouren. In de armen van het kruis bevinden zich uitsparingen in witte bladvormen met zwarte contouren. In de bladvormen zijn vage zwarte lijnen te herkennen als bladnerven. Van de rode oker achtergrond is de onderste helft bewaard gebleven; hier zijn lacunes bijgewerkt in een arceertechniek. De bovenste helft van de achtergrond is niet bewaard gebleven waardoor hier de pleisterlaag te zien is. De zwarte pigmenten zijn oorspronkelijk. rode oker en zwart op kalk
-
Friezen met plantenmotievenBoven het venster in de vierde travee aan de zuidzijde is een breed fries met plantenmotieven te zien, geschilderd in zwarte pigmenten. Een groot gedeelte hiervan is bijgewerkt, maar enkele fragmenten van de bladeren zijn oorspronkelijk. Boven twee vensters in de muurvlakken van het koor en boven het venster in de vijfde travee aan de zuidzijde zijn resten van rondlopende friezen met plantenmotieven gevonden. De friezen zijn geschilderd met rode oker en zwarte pigmenten. Boven het noordoostelijke venster in het koor is rechts een klein gedeelte van een, oorspronkelijk rondlopende, fries te zien waarin met rode oker en zwarte pigmenten een vage schildering van plantenmotieven is aangebracht. Boven het zuidoostelijke venster is het rechtergedeelte van een rondlopende fries met plantenmotieven bewaard gebleven. Deze is geschilderd in zwarte lijnen en lijkt geheel in arceertechniek, bijgeschilderd te zijn; de oorspronkelijke delen zijn nauwelijks zichtbaar. rode oker en zwart op kalk
-
Sint-ChristoffelSint-Christoffel is geschilderd als Christusdrager die met zijn opgeheven rechterarm leunt op een grote staf. Het gewaad van de heilige is sterk vervaagd. Alleen de boorden van de mouwen, de sluiting aan de voorkant en vage kleurvlakken zijn nu nog zichtbaar. Zijn baard en haar zijn geschilderd in gele oker met zwarte krullende lijnen onder aan de baard. Ook van het Christuskind dat op zijn schouder zit, is weinig bewaard gebleven: het hoofd met stralenkrans, enkele delen van zijn gewaad en de linkerhand waarin hij een wereldbol houdt met daarop een kruis in gele oker. Het driehoekige witte vlak in de haarpartij van de Christoffel moet een slip van de mouw van de mantel van het Christuskind zijn geweest. Onder de rechterarm van de heilige zijn sporen van rode oker te zien, die een deel van de achtergrond óf de binnenkant van de mantel kunnen hebben gevormd. Oorspronkelijk zat rond de schildering een omkadering waarvan een deel in de rechterbovenhoek bewaard is gebleven. Hier is een 12 cm brede zwarte band te zien, in de hoek gedecoreerd met een lelievorm. In het geschilderde oppervlak zijn lacunes ontstaan, waardoor op deze plaatsen de pleisterlaag getoond wordt. Ook zijn schraapsporen over het gehele oppervlak waar te nemen waarin de verflaag minder dekkend is. De groenblauwe mantel van de heilige is op een aantal plaatsen waar lacunes in het geschilderde oppervlak zijn ontstaan, in arceertechniek bijgeschilderd. In deze a-secco uitgevoerde schildering zijn okers, blauw-groenpigmenten en een zwart pigment binnen een omkadering van een zwarte band gebruikt.
-
Majestas DominiOp het meest oostelijke gewelfvlak van het koor is de tronende Christus frontaal zittend afgebeeld binnen een vierpasmotief. Zijn rechterarm houdt hij gebogen voor zijn bovenlichaam; in zijn linkerhand houdt hij 'Het boek des levens', waarop de letters 'A' en 'Q' zijn aangebracht. Hij draagt een lang gewaad, waarbij onder de taille, in rechte lijnen, plooien zijn aangegeven. Bij de hals van de mantel is een decoratieve band aangebracht. Christus is hier als baardeloze jongeling, met een erg lange hals en kort, krullend haar weergegeven. Rond zijn hoofd is een uitsparing in de vorm van een nimbus te zien. Om Christus heen, binnen de vierpas, zijn in een rastervorm okergele en zwarte lijnen aangebracht. Dit raster is rechts van Christus erg vervaagd; links van hem zijn de mazen groter en is de schildering veel duidelijker. Het lijkt of het hier om een bijschildering gaat. De vierpasvorm wordt aangegeven met drie lijnen waaromheen een decoratieve lijst met gestileerde lelievormen is geschilderd. In de zwikken van de vierpas zijn de symbolen van de vier evangelisten geschilderd. Linksboven de engel van Mattheus, rechtsboven de adelaar van Johannes, rechts- onder de leeuw van Marcus en linksonder zijn resten van een os bewaard gebleven, het symbool van de evangelist Lucas. Wanneer we een foto van de schildering uit de jaren zestig vergelijken met een recente opname, blijkt dat de schildering in de loop van de tijd erg vervaagd is. Links van Christus staan twee heiligen ten voeten uit, mogelijk Johannes de Doper en Maria. Rechts van Christus zijn ook twee figuren geschilderd, waarvan mogelijk één Sint-Martinus, de patroonheilige van de kerk. (bron: Aldus…) gele oker en zwart op kalk
-
WijdingskruisEr is erg weinig van de schildering bewaard gebleven. Slechts enkele delen van twee armen van het kruis in rode oker en zwart en de gele strepen van de stralen tussen deze armen zijn bewaard gebleven. Het kruis is een zogenoemd Maltezer kruis, hetgeen te zien is aan de typerende speervorm van de armen. Het is goed mogelijk dat het wijdingskruis is aangebracht tijdens het inwijden van het nieuwe koor dat rond 1500 is gebouwd. Gezien de plaats waar het kruis zich bevindt, in de laatste travee van het schip, is dit goed denkbaar. Het kruis kan dus vlak na 1500 geschilderd zijn. Tijdens een restauratie van de kerk in 1981-1983 is dit wijdingskruis ontdekt. De schildering is vervolgens gerestaureerd door E. Algra uit Blerikum. rode oker, gele oker en zwart op kalk
-
Ongeïdentificeerde schilderingEen voor een klein gedeelte bewaard gebleven persoon met een lier is op de volgende gewelfvlak te zien. De figuur lijkt te zitten met het snaarinstrument op zijn schoot. Hij houdt de draaislinger in zijn hand. Dit instrument is het enige attribuut dat een aanknopingspunt kan zijn voor een identificatie, hetgeen tot op heden niet is gelukt. Schildering ontdekt in 1998 door H. Hut. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) okers op kalk
-
Ongeïdentificeerde schildering, mogelijk Koning DavidEen op de harp spelende figuur is vaag bewaard gebleven. De contouren van zijn hoofd zijn te zien, net als vage omtrekken van zijn lichaam. Een gedeelte links van het midden is duidelijker: hier zijn de handen en armen van de figuur te zien een de harp die hij bespeelt. Wanneer we kijken naar de geïdentificeerde figuren die in het koor zijn aangebracht, zien we dat allen prefiguraties zijn van Christus of een aspect uit zijn leven verbeelden waaruit zijn goddelijkheid blijkt. Wanneer we in deze richting zoeken, komen we op Koning David die een prefiguratie van Christus was en daarbij de patroon der musici; hij heeft de harp als attribuut. David was een herdersjongen die koning van Israël werd. Hij zou volgens de apostel Mattheus de voorvader van Christus zijn, waardoor deze prefiguratie niet verwonderlijk is. Het is dus mogelijk dat de figuur Koning David heeft voorgesteld die op zijn harp speelt. Schildering ontdekt in 1993 door L. Muller. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) okers op kalk
-
Ongeïdentificeerde schildering geflankeerd door Aaron en SalomonOngeïdentificeerde schildering geflankeerd door Aaron en Salomon. Het centrale tafereel is hier geschilderd binnen een ronde boog bestaand uit een aantal banden met gesloten hogels. Midden in het muurvlak bevindt zich een klein rondgebogen venster; de schildering loopt door tot op de dagkanten van het venster. Schildering ontdekt in 1993 door L. Muller. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) okers op kalk
-
Een niet met zekerheid geïdentificeerde schilderingEen niet met zekerheid geïdentificeerde schildering, evt. een gevangenname, geflankeerd door Mozes en een ongeïdentificeerd object/figuur. Schildering ontdekt in 1986. door L. Muller. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) okers op kalk
-
Isaak en AbrahamRestanten van twee oudtestamentische figuren flankeren het centrale tafereel. Schildering ontdekt in 1998, door H. Hut en H. Visser. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) okers op kalk
-
Maria met kindEen gekroonde Maria zit met het Christuskind op haar schoot, binnen een amandelvormige mandorla, en kijkt de toeschouwer aan. De achtergrond waarop Maria is geplaatst was oorspronkelijk blauw, de kleur die haar kuisheid en onschuld symboliseert. De pigmenten zijn echter verbleekt waardoor er nu alleen nog een groengrijze tint te zien is. Van haar gewaad zijn enkele okergele kleurvlakken bewaard gebleven. Ook van haar gezicht zijn alleen vervaagde gelaatstrekken te onderscheiden, wél zijn de donkere contouren en plooien van haar kleed duidelijk te zien. De schildering toont veel overeenkomsten met de schilderingen die in het koor zijn aangebracht, en stamt hoogstwaarschijnlijk uit dezelfde periode. Wellicht is de Mariaschildering vlak na het overwelven van de kerk aangebracht. Schildering ontdekt in 1998 door H. Hut, Beerta. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) okers en een blauw pigment op kalk
-
WijdingskruisLoopt men vanaf de ingang van de kerk in de richting van het koor dan is links op de aanzetsteen van het gewelf in de tweede travee van het schip een restant van een wijdingskruis te zien. Gezien de plaats waar het zich bevindt, is het wijdingskruis waarschijnlijk aangebracht bij het inwijden van het nieuwe en verhoogde gewelf. Helaas zijn delen van het wijdingskruis onlangs tijdens de restauratie van de muur gevallen, omdat de schildering erg gedesintegreerd was. Oorspronkelijk was er een rode cirkel geschilderd, aangegeven door een lijn waarbinnen vage okerrode lijnen en kleurvlakken bewaard gebleven zijn, maar nu is slechts de linkerhelft bewaard gebleven. Schildering ontdekt in 1986, door L. Muller. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) okers op kalk
-
Kleine figuur in zwarte lijnenEr is nóg een schildering in het schip aangetroffen die vanuit het schip niet zichtbaar is. Alleen wanneer men de orgeltribune betreedt, valt de kleine figuur in het oog, bovenaan op de noordmuur van de eerste travee van het schip. Het identificeren van de figuur is tot op heden niet gelukt doordat er te weinig aanknopingspunten zijn. Op de achtergrond zijn resten rode- en gele-okerpigmenten aangetroffen; het is niet duidelijk wat hier oorspronkelijk is afgebeeld. Van de figuur, geschilderd in zwarte lijnen, zijn alleen het hoofd en een deel van de romp bewaard gebleven. Dit fragment is het enige restant dat is overgebleven van de schilderingen die op de gehele noordwand van het schip hebben gezeten. Tijdens een restauratie van de kerk in de jaren dertig werden de muren van het schip voorzien van een nieuwe pleisterlaag, waarvoor het oude pleisterwerk verwijderd werd. Tussen de brokstukken werden kleurresten aangetroffen van muurschilderingen. Helaas was het toen al te laat om de schilderingen te bewaren of om een idee te krijgen wat hier oorspronkelijk geschilderd was. Waarschijnlijk is de schildering in de eerste travee alleen bewaard gebleven omdat dit muurvlak niet zichtbaar was voor de kerkganger en dus niet van een nieuwe pleisterlaag voorzien behoefde te worden. Schildering ontdekt in 1986, door L. Muller, Zuidhorn. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) zwart en rode oker op kalk
-
Restant van een figuurWie hier is voorgesteld is onduidelijk; er wordt verondersteld dat hier een kerkvader is afgebeeld. Grote delen van deze schildering zijn bijgeschilderd. Het fragmentarische, oorspronkelijke schilderwerk aan de onderkant van de lijst is aangevuld. Boven is de lijst vager, omdat hier de schildering is verdwenen. De randen van de verschillende fragmenten zijn bijgeschilderd. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) schildering in seccotechniek op kalk