Items · Alles · Muurschilderingendatabase

Twee vechters (gevecht tussen de deugd en de ondeugd)

De schildering is vervaagd. Door de plaats van de schildering lijkt deze alleen van belang te zijn geweest voor de geestelijken en niet de kerkgangers. Dit is het enige voorbeeld in Friesland, in de provincie Groningen wel aangetroffen (Westerwijtwerd, Woldendorp, Stedum). Afbeelding ontleend aan teksten uit de ‘Psychomachia’ van Prudentius, waarin de strijd tussen deug en ondeugd, goed en kwaad, centraal staat. Een verklaring voor de aanwezigheid van deze afbeelding zou kunnen zijn dat hier het gevecht tussen de katholieke kerk (het goede) en de reformatoren (het kwade) is uitgebeeld. Restauratie vlak na de herontdekking in 1950 door F.A.J. Smoorenburg. okers op kalk

Gedenkschrift

Gedenkopschrift met het wapenschild van Bolsward: een tweekoppige adelaar in sabel op keel. Daaronder een rechthoekig kader met daarin een Latijnse tekst, vertaald: ‘Gesticht en opnieuw gebouwd is deze kerk in het jaar Onzes Heren 1446. Hij werd gewijd in het jaar 59 op de dag van de maagd Margarita. Geheel voltooid werd hij echter in het jaar 66 van de regering van Onze Heer Jezus Christus.’ (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) okers en zwart op kalk

Figuren in gotische nissen

Op de noord- en zuidmuur van het koor zijn zestiende eeuwse schilderingen van gotisch vormgegeven nissen te zien, waarin mannelijke figuren zijn afgebeeld. Alle figuren staan achter een geschilderde muur waardoor alleen hun bovenlijven te zien zijn, allen zijn gericht naar het oosten. Voor de geschilderde muren zijn banderollen met opschriften aangebracht. De nissen worden aan de zijkanten afgesloten door zuilen waarop een puntdak rust. In 1846 ontdekt, maar daarna weer overgewit, herontdekt in 1950. De schilderingen zijn vlak na 1955 gerestaureerd. okers op kalk

Figuren in gotische nissen

Op de noord- en zuidmuur van het koor zijn zestiende eeuwse schilderingen van gotisch vormgegeven nissen te zien, waarin mannelijke figuren zijn afgebeeld. Alle figuren staan achter een geschilderde muur waardoor alleen hun bovenlijven te zien zijn, allen zijn gericht naar het oosten. Voor de geschilderde muren zijn banderollen met opschriften aangebracht. De nissen worden aan de zijkanten afgesloten door zuilen waarop een puntdak rust. In 1846 ontdekt, maar daarna weer overgewit, herontdekt in 1950. De schilderingen zijn vlak na 1955 gerestaureerd. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) okers op kalk

Figuren in gotische nissen

Op de noord- en zuidmuur van het koor zijn zestiende eeuwse schilderingen van gotisch vormgegeven nissen te zien, waarin mannelijke figuren zijn afgebeeld. Alle figuren staan achter een geschilderde muur waardoor alleen hun bovenlijven te zien zijn, allen zijn gericht naar het oosten. Voor de geschilderde muren zijn banderollen met opschriften aangebracht. De nissen worden aan de zijkanten afgesloten door zuilen waarop een puntdak rust. In 1846 ontdekt, maar daarna weer overgewit, herontdekt in 1950. De schilderingen zijn vlak na 1955 gerestaureerd. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) okers op kalk

Plantenmotieven

In de hoofdbeuk van de kerk zijn plantenmotieven op het stergewelf van de vijfde travee te zien. Deze schilderingen zijn kort na het gereedkomen van het gewelf aangebracht (tweede kwart van de vijftiende eeuw). De golvende bladmotieven zijn gegroepeerd in een cirkel waarbinnen vier, naar elke hoek wijzende plantenmotieven geschilderd zijn. Ook buiten de cirkel zijn vier plantenmotieven geschilderd. De schilderingen zijn ontdekt tijdens een restauratie in 1950. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) okers op kalk

De aanbidding der wijzen

Deze schilderingen over het leven van Jezus zijn het oudst van deze kerk en waarschijnlijk kort na 1446, het gereedkomen van dit gedeelte van de kerk, geschilderd. In totaal acht vlakvullende schilderingen, enkele schilderingen erg vervaagd. Ontdekt in 1950 tijdens een restauratie van de kerk, kort na de ontdekking in 1950 door J.T. Halbersma gerestaureerd. okers op kalk

De bruiloft te Kana

Deze schilderingen over het leven van Jezus zijn het oudst van deze kerk en waarschijnlijk kort na 1446, het gereedkomen van dit gedeelte van de kerk, geschilderd. In totaal acht vlakvullende schilderingen, enkele schilderingen erg vervaagd. Ontdekt in 1950 tijdens een restauratie van de kerk, kort na de ontdekking in 1950 door J.T. Halbersma gerestaureerd. okers op kalk

De doop en de verleidingen

Deze schilderingen over het leven van Jezus zijn het oudst van deze kerk en waarschijnlijk kort na 1446, het gereedkomen van dit gedeelte van de kerk, geschilderd. In totaal acht vlakvullende schilderingen, enkele schilderingen erg vervaagd. Ontdekt in 1950 tijdens een restauratie van de kerk, kort na de ontdekking in 1950 door J.T. Halbersma gerestaureerd. okers op kalk

Christus in de tempel

Deze schilderingen over het leven van Jezus zijn het oudst van deze kerk en waarschijnlijk kort na 1446, het gereedkomen van dit gedeelte van de kerk, geschilderd. In totaal acht vlakvullende schilderingen, enkele schilderingen erg vervaagd. Ontdekt in 1950 tijdens een restauratie van de kerk, kort na de ontdekking in 1950 door J.T. Halbersma gerestaureerd. okers op kalk

De vlucht naar Egypte

Deze schilderingen over het leven van Jezus zijn het oudst van deze kerk en waarschijnlijk kort na 1446, het gereedkomen van dit gedeelte van de kerk, geschilderd. In totaal acht vlakvullende schilderingen, enkele schilderingen erg vervaagd. Ontdekt in 1950 tijdens een restauratie van de kerk, kort na de ontdekking in 1950 door J.T. Halbersma gerestaureerd. okers op kalk

De kindermoord

Deze schilderingen over het leven van Jezus zijn het oudst van deze kerk en waarschijnlijk kort na 1446, het gereedkomen van dit gedeelte van de kerk, geschilderd. In totaal acht vlakvullende schilderingen, enkele schilderingen erg vervaagd. Ontdekt in 1950 tijdens een restauratie van de kerk, kort na de ontdekking in 1950 door J.T. Halbersma gerestaureerd. okers op kalk

De besnijdenis van Christus

Deze schilderingen over het leven van Jezus zijn het oudst van deze kerk en waarschijnlijk kort na 1446, het gereedkomen van dit gedeelte van de kerk, geschilderd. In totaal acht vlakvullende schilderingen, enkele schilderingen erg vervaagd. Ontdekt in 1950 tijdens een restauratie van de kerk, kort na de ontdekking in 1950 door J.T. Halbersma gerestaureerd. okers op kalk

De geboorte van Christus

Deze schilderingen over het leven van Jezus zijn het oudst van deze kerk en waarschijnlijk kort na 1446, het gereedkomen van dit gedeelte van de kerk, geschilderd. In totaal acht vlakvullende schilderingen, enkele schilderingen erg vervaagd. Ontdekt in 1950 tijdens een restauratie van de kerk, kort na de ontdekking in 1950 door J.T. Halbersma gerestaureerd. okers op kalk

De Grote of Sint-Maartenskerk Bolsward

"Muurschilderingen (8) in noordbeuk van waarschijnlijk kort na 1446, plantenmotieven gemaakt in het tweede kwart van de 15de eeuw en de figuren in gotische nissen uit de 16de eeuw . De acht schilderingen in het koor en in de hoofdbeuk zijn volgens Hoogewerff in 1846 ontdekt, in 1847 weer overgewit. Schilderingen in koor tijdens grootschalige restauratie tussen 1937 en 1955 weer herontdekt en gerestaureerd door F. Smoorenburg, in deze periode ook muurschilderingen in de oostelijke traveëen van de noordbeuk gevonden. Tijdens vrijlegging door werklieden veel van de schildering verloren. Later door J. Halbertsma gerestaureerd. " (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600) “Muurschilderingen: in 1846 zijn muurschilderingen (XVI c) ontdekt in het koor en weer overgewit; die aan de zuidzijde droeg een opschrift met: 1572 en de wapens-Heerema en Frittema, die aan de noordzijde was, blijkens een opschrift, waarschijnlijk ter eere van Wilhelmus Lindanus aangebracht; sporen van muurschilderingen zijn zichtbaar geweest in de spitsboognissen van den lichtbeuk. Segmentvormig grauwtje (XVIII B) voorstellend spelende kinderen." (bron: Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst. Deel IX. De provincie Friesland)

Wapenschild

okers op kalk

Sint Christoffel

okers op kalk

Fragmenten van een engel

zwart en rode oker op kalk

Fragmenten van een engel

zwart op kalk

Nederlands-Hervormde Kerk te Augustinusga

In de kerk zijn tijdens een restauratie en de plaatsing van het orgel in 1883 twee gewelfschilderingen en twee muurschilderingen gevonden, die daarna weer zijn overgewit. In de jaren vijftig zijn de schilderingen opnieuw ontdekt en vrijgelegd. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600)

Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100 - 1600

Magnuskerk te Bellingwolde

Kruisribgewelven, ribben zijn in oker geschilderd met bladerbiezen.

Mariakerk te Ruinen

Op de noordwand is in de vroege 16de eeuw een Annunciatie geschilderd.

Alle middeleeuwse kerken. In Groningen en Drenthe

Magnuskerk te Anloo

Tijdens restauratie 1936-1944 schilderingen ontdekt op triomfboog en aansluitende noordwand. Op deze laatste: Annunciatie (onvolledig), Visitatie en Geboorte van Christus, in aangrenzende nis oostwand Vlucht naar Egypte, met rechts gedeelte van tronende Maria met Kind, alle ca. 1300. Boven triomfboog reeks geschilderde nissen met Apostelen, in het midden fragmenten van vermoedelijk een zegenende Christus, eind 15de eeuw. Van schildering begin 16de eeuw figuur links boven over. Begin 17de eeuw: cartouches ter weerszijden triomfboog, rechts met - ongebruikelijk voor een calvinistische kerk - een Latijnse tekst NON CLAMOR SED AMOR SONAT IN AURE DEI (niet het geschreeuw, maar de liefde klinkt in Gods oor), links met de tekst van Spreuken 3,1-2 in een Nederduitse vertaling.

Sint-Margaretakerk te Norg

Ornamentale beschildering van kort na bouw gereconstrueerd naar terug gevonden resten: lichtrood met schijnvoegen in dagkanten; in koor beschildering bogen en ribben, alsmede vier polychroom geschilderde schijnribben in imitatie-baksteen met kepers en ruiten. Op sluitsteen gewelf duif, langs rand oppschrift VENI SANCTE SPIRITUS DIVI DON[I ORIGO] (kom Heilige Geest, oorsprong van de goddelijke gave).

conditierapport RM9474MU7 2024

schildering bevindt zich vermoedelijk nog onder witkalklagen of is verdwenen

conditierapport RM9474MU6 2024

conditierapport RM9474MU5 2024

conditierapport RM9474MU4 2024

conditierapport RM9474MU3 2024

conditierapport RM9474MU2 2024

conditierapport RM9474MU1d 2024

conditierapport RM9474MU1c 2024

conditierapport RM9474MU1b 2024

conditierapport RM9474MU1a 2024

conditierapport RM40306MU4 2024

conditierapport RM40306MU3 2024

conditierapport RM40306MU2 2024

conditierapport RM40306MU1 2024

over grote delen een dunne restauratiesaus (verf) die in verpoederde staat verkeert, terwijl de originele verflagen niet verpoederen maar eerder afbladderen.

conditierapport RM9479MU5 2015

conditierapport RM9479MU4 2015

conditierapport RM9479MU3 2015

conditierapport RM9479MU2 2015

conditierapport RM9479MU1 2015

over grote delen een dunne restauratiesaus (verf) die in verpoederde staat verkeert, terwijl de originele verflagen niet verpoederen maar eerder afbladderen.

conditierapport RM34513MU10 2024

conditierapport RM34513MU9 2024

conditierapport RM34513MU8 2024

Schildering erg kwetsbaar voor aanraking

conditierapport RM34513MU7 2024

conditierapport RM34513MU6 2024

Vochtschade uit het verleden aan onderzijde.

conditierapport RM34513MU5 2024

Vochtschade uit het verleden aan onderzijde.

conditierapport RM34513MU4 2024

Vochtschade uit het verleden aan onderzijde.

conditierapport RM34513MU3 2024

Vochtschade uit het verleden aan onderzijde.

conditierapport RM34513MU2 2024

conditierapport RM34513MU11 2024

Vermoedelijk aanwezigheid van zouten.

conditierapport RM34513MU1 2024

conditierapport RM29897MU11 2024

Veel details blootgelegd in 2024

conditierapport RM29897MU6 2024

conditierapport RM29897MU10 2024

Na conservatie 2024 lijkt het meer een gevleugeld dier dan een engel.

conditierapport RM29897MU5 2024

Veel details na/tijdens restauratie '60 verdwenen.

conditierapport RM29897MU9 2024

Veel details na/tijdens restauratie '60 verdwenen. Een groot deel rechts overgestreken met kalklagen.

conditierapport RM29897MU8 2024

Naast onthechting tussen pleisterlaag en onderliggende baksteen, ook onthechting tussen twee afwerkperiodes. Oude injectiegaten zichtbaar (synthetische injectielijm). Grijze verkleuring door synthetisch vulmiddel.

conditierapport RM29897MU7 2024

Naast onthechting tussen pleisterlaag en onderliggende baksteen, ook onthechting tussen twee afwerkperiodes. Oude injectiegaten zichtbaar (synthetische injectielijm).

conditierapport RM29897MU4 2024

conditierapport RM29897MU3 2024

conditierapport RM29897MU2 2024

Aanvullingen met potlood 1921

conditierapport RM29897MU1 2024

conditierapport RM31612MU32

conditierapport RM31612MU31 2021