Items

• Sint-Agneskerk, Amsterdam

  “Wandschilderingen J. Mammen (1941-’42)” Stenvert, R. [et.al], Monumenten in Nederland. Noord-Holland, p. 180
• Sint-Josephkerk, Barger-Compascuum
• Kerk van de Heilige Naam Jezus, Lierop
• Concertgebouw de Vereeniging, Nijmegen
• Heilige Maria Magdalena Kerk, Goes
• Sint-Nicolaaskerk, Helvoirt
• R.K. kerkgebouw gewijd aan de H. Caecilia, Berkel-Enschot
• Abdijkerk Rolduc, Rolduckerveld
• Sint-Jan-de-Doperkerk, Schiedam
• HH. Laurentius- en Elisabethkathedraal, Rotterdam
• Sint-Georgiusbasiliek, Almelo
• Sint-Dionysiuskerk, Asselt
• St. Franciscus van Sales, Goirle
• HH. Bonifatius en Gezellenkerk, Haaksbergen
• Sint-Nicolaaskerk, Jutphaas
• Basiliek van de H.H. Agatha en Barbara, Oudenbosch

  Het interieur is beschilderd met marmerimitaties, veel verguldsel, vegetatieve ornamenten en afbeeldingen van engelen en heiligen. (Kolman, C. [et.al.], 1997)
• Koninklijke Schouwburg, Den Haag

  Plafondschildering schouwburgzaal en muurschilderingen vestibule
• Stadhuis van Rotterdam
• Neboklooster, Nijmegen
• R.K. Kerk O.L.V. Hemelvaart, Oude-Tonge
• Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskerk, Den Haag

  Interieur voorzien van muurschilderingen
• Onze Lieve Vrouwe van Lourdes, Heiloo
• Onze Lieve Vrouw ten Hemelopnemingkerk, Beltrum
• Heuvelse kerk, Tilburg
• R.K. Kerk van de H. Laurentius, Oud Gastel
• Sint-Petrus' Stoel van Antiochiëkerk, Uden

  Schilderingen in tamboer en koepel
• Sint-Franciscus van Assisiekerk, Heerlen

  Muurschilderingen, kruiswegstaties
• Hoefstraatkerk, Tilburg
• Sint-Agathakerk, Lisse
• Antonius Abtkerk, Den Haag

  Triomfboogschildering
• Sint-Quirinuskerk, Halsteren
• Sint Rosaklooster, Amsterdam-Noord
• Sint-Jozefkerk, Enschede
• Sint-Lambertuskerk, Rosmalen
• Genadekapel, Heiloo

  Muurschilderingen van H. Bijvoet
• Franciscus van Assisikerk, Reijmerstok
• Sint-Michaëlkerk, Zwolle
• Sint-Josephkerk, Roosendaal
• Sint-Ritakerk, Amsterdam-Noord
• Sint-Joriskerk, Eindhoven
• Complex van Klooster Nazareth, Oirschot
• Burcht van Berlage, Amsterdam

  "De door R.N. Roland Holst in 1904-'07 in de bondskamer vervaardigde allegorische wandschilderingen zijn in 1934-'37 vervangen door nieuwe schilderingen op eternietplaten.” “De bestuurskamer op de tweede verdieping ...heeft drie op eternietplaten aangebrachte schilderingen van Roland Holst, die de uren van arbeid, rust en slaap uitbeelden.” Monumenten in Nederland.Noord-Holland, Stenvert. R. [et.al], p. 162
• Sint-Jozefkerk, Groningen
• Onze Lieve Vrouw ter Eem, Amersfoort
• Sint-Gerardus Majellakerk, Heerlen

  Schilderingen in absis
• St.-Werenfriduskerk te Workum

  Gaaf voorbeeld van een Bernulphusgilde-interieur.
• St.-Martinuskerk te Sneek

  De muurschilderingen zijn vervaardigd door H. Crevels en F. Reclair (1890).
• Kruiswegstaties

  Kruiswegstaties tegen de zijwanden.
• H. Fredericus te Sloten (Fr)

  Door J.M. Ydema geschilderde kruiswegstaties. “...tegen de zijwanden zijn fresco's aangebracht, die de kruiswegstatie verbeelden en zijn vervaardigd in 1933 door Jaap Ydema uit Blauwhuis.” (bron: Rijksmonumentenregister)
• Schilderingen op triomfboog

  Schilderingen op triomfboog. "Diverse Heiligen en bijbelse figuren. Koor, muur en plafond, zie spreadsheet SKKN, waar hij ten onrechte als Ypema vermeld staat (noot bvhh) [techniek: fresco?] [staat: redelijk, licht vervuild]” (bron: Genade van de steiger)
• R.K. St.-Clemenskerk te Nes (Ameland)

  Op de triomfboog zijn in 1940 schilderingen gemaakt door J. Ydema, J. Metz en W. Edes.
• Tuinkamer Eise Eisingastraat 2 te Franeker

  Een omlopende kooflijst met schilderingen
• Art Nouveau muurschilderingen

  Het interieur van de sacristie is grotendeels origineel. Tegen de wanden staan originele houten kasten; de ruimte wordt verlevendigd door muurschilderingen in de stijl van de Art Nouveau.
• 12 apostelen

  Op de transeptmuren de 12 apostelen.
• Gordijnschilderingen

  Achter het altaar zijn gordijnschilderingen aangebracht.
• St. Vituskerk te Blauwhuis

  De polychromie van het interieur en de muurschilderingen in koor en sacristie zijn oorspronkelijk.
• Kruiswegstatie

  Kruisweg in de Ludgeruskerk (de ene zijbeuk in 1941 en de andere waarschijnlijk in of na 1945). De weergave als één doorlopende beeldband vormde een innovatieve oplossing, waardoor Ydema tussen de voorschreven staties verschillende verbindende voorstellingen kon aanbrengen met eigen thema’s en accenten. Deze zijn aangebracht tijdens WO II en vervangen de oude kruiswegstatie-schilderingen uit 1886. In een doorlopende band langs de muur van de zijbeuken: staties I-VII Renaissance geïnspireerd met vrouwen in eigentijdse kledij, staties VIII-XIV in barokke Greco-stijl. Ydema heeft vanwege de Kulturkammer tot na de oorlog moeten wachten met de tweede (zuid)muur. [techniek: Keim (net als in Bakhuizen)] [staat: Redelijk goed, maar onderlaag slecht] (bron: De genade van de steiger)
• Muurschildering in doopkapel

  Muurschilderingen die de doop van Jezus en de uittocht uit Egypte verbeelden. "Muurschilderingen in Ludgerus, Balk, Gaasterland, Sloten; Bvhh: intermediair qua stijl tussen de twee banden met kruiswegstaties van Ydema in dezelfde kerk. Vanwege de oorlog waarschijnlijk na 1945 geschilderd (zie de opmerking bij de kruiswegstatie voor deze kerk). [techniek: Keim (net als in Bakhuizen)] [staat: Redelijk goed]” Bron: De genade van de steiger
• Wandschilderingen op triomfboog

  Wandschilderingen op triomfboog
• St. Ludgeruskerk te Balk

  Muurschilderingen die de doop van Jezus en de uittocht uit Egypte verbeelden.
• De genade van de steiger : monumentale kerkelijke schilderkunst in het interbellum
• Restauratie muur- en gewelfschilderingen St. Odulphuskerk te Bakhuizen 2003

  Restauratie gewelf- en muurschilderingen door één of beide restauratoren achter OUOU, toen in dienst bij de Manenstegell, zie https://www.ouou.nl/2003-st-odulphuskerk-bakhuizen
• Muur- en gewelfschilderingen

  Met onder meer musicerende engelen, de kroning van Maria en de Kruisiging van Christus.
• St. Odulphus te Bakhuizen

  Onder meer musicerende engelen, de kroning van Maria en de Kruisiging van Christus.
• Petruskerk te Lichtaard

  In de koorsluiting is aan de zuidzijde een piscina-nis te voorschijn gekomen, waarvan de voorzijde door een accoladeboog met afgeschuinde kant gevormd wordt. De nis was omgeven door een 15 cm brede geschilderde rode band met witte schijnvoegen. (bron: Noordelijk Oostergo. Ferwerderadeel.) Op een foto op Reliwiki zijn ook restanten van een muurschildering elders in het gebouw te zien.
• Grutte Tsjerke te Ternaard

  Aan de noordzijde is waar te nemen dat het muurwerk ooit gepleisterd is geweest en met rode voegen beschilderd.
• Geschilderd opschrift

  In een segmentbogig gesloten nis boven de toegang vanuit kerk naar toren stond een grote steen met geschilderd opschrift betreffende de stichting, bekroond door een wapenschild gehouden door twee leeuwen. In 1962 is de toegang tot de kerk naar de westzijde van de toren verplaatst en is de steen mede verplaatst. Het opschrift is destijds, daar het slecht te lezen was, niet weer aangebracht. De tekst is in 1981 weer op de steen geschilderd, het geschrift op de steen is uitgeschreven in bron: Noordelijk Oostergo. Dongeradelen.
• Doarpstsjerke te Metslawier

  Een grote steen met geschilderd opschrift
• Imitatie natuursteenblokken

  De doorgang naar de kerk is aan de kerkzijde omlijst door op de wand geschilderde imitatie natuursteenblokken, vergelijkbaar met de versiering rond de galmgaten. Tot voor enige jaren waren een voegverdeling en een schaduwslag als van natuursteenwerk geschilderd. (bron: Noordelijk Oostergo. Dantumadeel, 1984)
• Alexanderkerk te Rinsumageest

  geschilderde imitatie natuursteenblokken
• Gedeelte van een decoratieve schildering

  In de dagkant van het koorvenster aan de noordzijde is een gedeelte decoratieve schildering bewaard, bestaande uit sterk bijna cirkelvormig krullende ranken, rond 1200.
• op baksteen geschilderde ornamentiek
• de Boskpleats te Veenklooster

  In het voorhuis geschilderde baksteenornamentiek. (bron: Monumenten in Nederland. Fryslan.)
• Stucco lustro in koepelkamer

  In de koepelkamer hebben de wanden een marmer imitatie van stucco lustro met grote rechthoekige panelen ter hoogte van de vensters. https://data.cultureelerfgoed.nl/term/id/cht/c5e6fdde-4d77-4d72-82f9-df5593b9451a
• Fogelsangh State te Veenklooster

  De wanden van de zogenaamde tuin- of koepelkamer uit ca. 1840 hebben een marmer imitatie van stucco lustro met grote rechthoekige panelen ter hoogte van de vensters.
• Monumenten in Nederland. Fryslân.
• Noordelijk Oostergo. Ferwerderadeel.
• Noordelijk Oostergo. Dantumadeel.
• Noordelijk Oostergo : Kollumerland en Nieuw Kruisland : voorafgegaan door Overzicht van de bouwkunst in Noordelijk Oostergo
• Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst : deel IX: de provincie Friesland
• Ram of leeuw

  Fragment waarop waarschijnlijk een ram is afgebeeld. De ram is het dier dat door Abraham in plaats van zijn zoon werd geofferd, en wordt hierom in verband gebracht met Christus. Het dier is aangegeven door eenvoudige okerrode contouren. Het langgerekte lichaam is gericht naar de boom. Hij heeft een lange staart die om en boven het lijf is gedraaid. De punt van de staart wordt aangegeven met een leliemotief. De staart lijkt niet bij de kop te passen. De kop is het enige wat het dier op een ram doet lijken, door de vorm en de hoornen. Een van de voorpoten houdt hij omhoog, de hoef is echter verdwenen. rode oker op kalk
• Boom

  Op de drie oostelijke gewelfvlakken van het koorgewelf zijn fragmenten van schilderingen gevonden. Op de middelste van de drie gewelfvlakken is een boom te zien. De boom bestaat uit een okerrode stam, die naar boven spits toeloopt, met aan weerszijden takken en bladeren. Rechts naast de stam zijn de vele takken en bladeren geschilderd in rode oker. Aan de linkerkant zijn deze blauw en duidelijk minder in aantal. Waarschijnlijk is de boom hier een beeld van Christus: de boom der kennis van goed en kwaad. rode oker en blauw op kalk
• Fragment van een tekst

  In het midden van de gordelboog tussen de vijfde en zesde travee is, aan de onderkant, een fragment van een tekst bewaard gebleven. Er zijn drie letters te zien: 'R E T....', geschilderd in rode oker. De letters zijn iets vervaagd maar nog duidelijk leesbaar. rode oker op kalk
• Restant van een figuur

  Op het oostelijke gewelfvlak zijn restanten van een schildering aangetroffen. Deze is weliswaar erg fragmentarisch, maar het lijkt de rechterkant van een figuur te zijn. Rechtsonder zijn enkele okerrode en blauwe kleurvlakken geschilderd; deze lijken sterk op draperieën van een gewaad met daarover een mantel. Boven dit fragment zijn eveneens enkele okerrode en blauwe kleurvlakken aangetroffen. Het bovenste fragment doet aan als de schouder van een figuur in een blauw gewaad waaromheen een okerrode mantel is geslagen. Om de figuur heen zijn okerrode vlakken met zwarte lijnen aangetroffen waaruit niet op te maken valt wat hier oorspronkelijk geschilderd was. onbekend, okers op kalk
• Dier

  Restanten van een dier zijn op de sluitsteen van de vierde travee bewaard gebleven . Hiervan zijn alleen het onderlijf, een deel van de staart en een deel van de kop te zien, die erg minimaal zijn weergegeven waardoor het niet duidelijk is welk dier hier precies geschilderd is. Het kan zijn dat het om een leeuw of een eenhoorn gaat. Het dier is geschilderd in rode oker waaromheen zwarte contouren zijn aangebracht. Aan de onderkant van de schildering zijn vier gekromde poten met klauwen geschilderd, met een gedeelte van het lijf erboven. Linksboven is een fragment bewaard gebleven waarop een deel van de lange gekrulde staart is geschilderd. Rechts hiervan is een fragment te zien dat een deel van de kop toont. Op dit fragment zijn okerrode en zwarte strepen zichtbaar, die waarschijnlijk de manen van het dier voor moeten stellen. In het centrale gedeelte, tussen de fragmenten, is de schildering verdwenen; hier is een nieuwe pleisterlaag aangebracht. rode oker en zwart op kalk
• Fragmenten van schilderingen

  Fragmenten van schilderingen zijn in de eerst drie traveeën gevonden. In de eerste travee zijn deze erg onduidelijk. In de tweede travee vindt men op het westelijke gewelfvlak een okerrode lelievorm met zwarte contouren eromheen. Op het zuidelijke, westelijke en oostelijke gewelfvlak van de tweede travee zijn restanten van een gevlochten vlakverdeling bewaard gebleven. Op de gordelboog tussen de eerste en tweede travee zijn, aan de oostzijde, enkele restanten van een erg vervaagde tekst waar te nemen. Enkele afzonderlijke letters en cijfers zijn te onderscheiden, maar de tekst blijft onleesbaar. Er lijkt het jaartal 1854 te staan maar dit kan niet in verband gebracht worden met de schilderingen, die uit een veel eerdere periode stammen. rode oker en zwart op kalk
• Kruiskerk te Burgum

  Veel schilderingen zijn fragmentarisch bewaard gebleven en erg onduidelijk. De schilderingen bestaan uit enkele figuratieve voorstellingen en decoratieve motieven zoals plantenmotieven en geometrische vormen. De decoratieve schilderingen doen sterk denken aan de schilderingen die in de Nederlands-hervormde kerk te Hantumhuizen zijn aangebracht. Wellicht stammen de schilderingen uit dezelfde tijd, de dertiende of de veertiende eeuw. De primitieve, vlakke weergave van de figuren doet in ieder geval een vroege ontstaansperiode vermoeden. Talloze restanten van plantenmotieven zijn nog te zien op verschillende plaatsen op de gewelven van het schip.
• Restauratie muurschilderingen Johannes de Doperkerk te Exmorra 1965-1966

  Tijdens een restauratie van de kerk in 1965-1966 werden twee zestiende-eeuwse muurschilderingen onder de pleisterlaag aangetroffen. Wie de schilderingen heeft ontdekt, is niet bekend; in de literatuur wordt hierover niets vermeld en ook het bestuur van de hervormde gemeente tast hierover in het duister. Tevens zijn gegevens over de restauratie van de schilderingen niet voorhanden, op de herinneringen van de restaurator na. De schilderingen zijn gerestaureerd door D.J. Schoonekamp. Hij heeft de schilderingen van de muur gehaald en op een nieuwe kunststofdrager aangebracht. Vervolgens heeft de restaurator ze weer op hun oorspronkelijke locatie geplaatst. Op deze manier vormen de schilderingen geen onderdeel meer van de muur, waardoor eventuele schade die door vocht kan ontstaan, beperkt kan worden. Gedeeltelijk zijn de schilderingen bijgeschilderd, in de arceertechniek. Lacunes en vervaagde kleurvlakken zijn licht bijgekleurd. waardoor meer eenheid in de schildering verkregen is. (bron: Aldus is opgeschilderd. Middeleeuwse muurschilderingen in Friese kerken 1100-1600)
• Doornenkroning van Christus

  'De doornenkroning van Christus' vindt plaats tussen zijn gevangenname en zijn wegleiding naar het kruis. De soldaten van Pilatus roepen de afdelingen van het gerechtsgebouw bijeen, trekken Christus een purperen kleed aan en zetten een van doornen gevlochten kroon op zijn hoofd. Vervolgens begroeten ze hem als koning der joden, slaan hem op het hoofd en bespuwen hem. Van deze schildering is het middelste gedeelte bewaard gebleven. Links is een bebaarde soldaat afgebeeld. Deze figuur is het best bewaard gebleven, maar de benen en het hoofd zijn verdwenen. In zijn handen houdt hij een stok vast waarmee hij Christus, in het midden, op het hoofd slaat. Van Christus zijn alleen het hoofd met doornenkroon, de schouders en de rechterarm te zien. Christus lijkt ineengezakt te zijn en ondergaat zijn marteling met duidelijk leed. Een tweede soldaat, rechts naast Christus, houdt eveneens een stok in zijn handen waarmee hij op het hoofd van Christus slaat. Van zijn bovenlichaam zijn alleen okerrode contouren bewaard gebleven; het hoofd is verdwenen. De twee soldaten zijn veel groter afgebeeld dan Christus, waardoor de handeling nog expressiever wordt. De achtergrond is geschilderd in gele oker. Hierin zijn enige uitsparingen in de vorm van menselijke contouren aangetroffen, en binnen deze uitsparingen zijn okergele kleurvlakken te zien. Het is mogelijk dat naast de bekroning ook de bespotting van Christus in deze voorstelling is uitgebeeld; vaak worden elementen van beide scènes gecombineerd. Gezien de figuren die zich op de achtergrond scharen om naar het tafereel te kijken, een traditionele manier om de bespotting uit te beelden, lijkt dit goed mogelijk. okers op kalk
• Geseling van Christus

  Voordat Christus naar het kruis wordt geleid, wordt hij op bevel van Pontus Pilatus, de gouverneur van Judea, gegeseld. De manier waarop de scène in Exmorra is uit- gebeeld, is gebruikelijk: Christus is aan een zuil van een zuilengalerij vastgebonden, waarschijnlijk in het gerechtsgebouw van Pilatus. Van deze schildering is de bovenste helft bewaard gebleven, waar drie bovenlijven van figuren te zien zijn. De middelste stelt Christus voor, die met zijn handen op de rug en voorovergebogen tegen een pilaster is geplaatst. Hij lijkt niet op de goddelijke verlosser die zijn leven offert voor de mensheid, maar meer een door pijn gekwelde man. Links en rechts van hem staan twee geselaars die op het punt staan om Christus te slaan. Beide houden een arm omhoog met in hun hand de martelwerktuigen. De scène vindt plaats in een architectonisch vormgegeven ruimte waar twee rondbogen in het midden worden ondersteund door een pilaster. Er is duidelijk geprobeerd om de scène plaats te laten vinden binnen een illusionistische ruimte. In de Friese muurschilderkunst komt dit niet regelmatig voor; alleen de schilderingen in het koor van de Sint-Martinuskerk te Bolsward vertonen zekere illusionistische ruimtelijkheid. rode en gele okers op kalk
• Johannes de Doperkerk te Exmorra

  Twee zestiende-eeuwse muurschilderingen. De schilderingen vormen een onderdeel van de passie van Christus. Deze schilderingen zijn de enige voorbeelden die tot nu toe in Friese kerken zijn aangetroffen waarbij het lijden van Christus centraal staat. In Exmorra zijn twee scènes geschilderd: de geseling van Christus en de doornenkroning.
• Fragmenten van decoratieve motieven

  Restanten van decoratieve schilderingen in gele en rode oker. Gegevens over de oorspronkelijke voorstellingen, hun dateringen en de restauratie zijn onbekend. Wel zijn er tekeningen gemaakt tijdens de restauratie; deze bevinden zich in het depot van het Fries Museum. Rode en gele oker op kalk
• Sint Janskerk te Hoorn, Terschelling

  Rond de spitsvormige vensters restanten van muurschilderingen, decoratieve schilderingen in gele en rode oker.
• Tekstcartouche

  Tekst is geplaatst in een zwart vlak waar de afzonderlijke letters zijn ingekrast. Of de afzonderlijke letters daarna zijn ingekleurd, is niet te zien; er is nu een grijze kleur waar te nemen die waarschijnlijk een restant van de zwartpigmenten is. Het tekstvlak wordt omkaderd door simpele ornamenten in okerbruin, geel en blauw. De tekst, die slechts gedeeltelijk te lezen is, verwijst waarschijnlijk naar de herbouw van de kerk óf herinnert aan het tijdstip dat de kerk in 1580 reformatorisch werd. Gedenkteksten als deze zijn ook te vinden in de Grote Kerk te Bolsward. Hier in Workum staat er te lezen: 'In jaer ons heeren ..5.... [,] ..nen .....[.] ..[.].ene. .e..........borger ...[.]..............er…. zwart, gele- en bruine oker en blauw op kalk
• Grote of Gertrudiskerk te Workum

  Tekstcartouche, die gezien de vormen van de ornamenten, stamt uit de zestiende eeuw.
• Restauratie muurschilderingen Salviuskerk te Dronrijp 1998

  Kleur- en pleisteronderzoek, bouwhistoruisch onderzoek, voorstel met aanbevelingen restauratieplan
• Restanten van schilderingen

  Op de noordwand van het schip zijn restanten van schilderingen te zien waarvan niet opgemaakt kan worden wat ze voorstellen. Achter de lambrisering zijn herhalende lijnen en blokmotieven aangebracht. Voorts zijn er op de noordmuur naast de ingang enkele zwarte vlakken op de muur ontdekt, ook hiervan is onduidelijk waartoe deze behoord hebben. ode kleurstof (oker) op kalk
• Fragmenten van decoratieve schilderingen

  In het zuidoostelijke vlak van het koor bevinden zich op de dagkanten van een venster decoratieve planten- motieven die bestaan uit gebogen ranken en blad- motieven. Aan de noordzijde zijn enkel de zwarte contouren nog zichtbaar; aan de zuidzijde zijn nog vage gele oker resten te zien. Het venster behoort tot het gedeelte van de kerk dat in het laatste kwart van de veertiende eeuw is gebouwd. De beschildering zal waarschijnlijk rond 1500 of in de vroege zestiende eeuw tot stand zijn gekomen. Ook stilistisch lijken de plantenmotieven veel overeenkomsten te hebben met vijftiende-eeuwse decoratieve schilderingen zoals die te zien zijn in de Sint-Maartenskerk te Kollum en de Nederlands-hervormde kerk te Bornwird.
• Baksteenimitatie

  Richting het koor is een gedicht gotisch venster te zien waar op de raamomlijsting en stijlen baksteen-imitatie is aangetroffen. Ook op het metselwerk waarmee het venster is gedicht, zijn sporen van rode kleurstof aangetroffen die zeer waarschijnlijk eveneens restanten van baksteenimitatie zijn. Het schilderen van baksteenimitatie komt in het noorden van Nederland voornamelijk tussen 1425 en 1525 voor en de schilderingen die op dit venster zijn aangebracht zullen vermoedelijk ook uit deze periode stammen. rode oker en wit op kalk
• Restanten van plantenmotieven

  In een dagkant van het Romaanse venster aan de noord- zijde van het schip zijn enkele restanten van ranken en bladmotieven aangetroffen. De schildering is aangebracht in zwart waarbij de vormen van ranken en bladeren zijn uitgespaard. De schildering kan niet tegelijk met de bouw van de kerk zijn aangebracht omdat het venster in een later stadium is vergroot. Bouwhistorici denken evenwel dat de vergroting van het venster kort na de bouw van de kerk heeft plaatsgevonden, en dat de schildering dateert uit de twaalfde of dertiende eeuw. zwart op kalk