Items

• Petrus en Pauluskerk

  Van de oudste beschildering - mogelijk pas aangebracht na de herbouw van het schip eind 13de eeuw - restanten in het transept bewaard gebleven (1-2); kort voor 1500 decoratie noorderkapel met mariologische scènes (3-4); rode beschildering van ribben en schalken koor eind 15de eeuw, ca. 1500 figurale voorstellingen koor (5-9); tegen midden 16de eeuw natuursteen-imitatie op netgewelf schip - niet gehandhaafd. Gedeeltelijke blootlegging schilderingen sinds 3de kwart 19de eeuw, verdere blootlegging in 1938, restauratie 1942-1944 met omvangrijke aanvullingen in Mariakapel, verder herstel 1955 en 1957. (bron:Q122982902)
• Sint Gudulakerk
• Sint-Nicolaaskerk

  Bij bouw muren mogelijk rood gesausd; gewelven wit gepleisterd met baksteenimitatie op bogen en ribben, onderbroken door zwarte blokken; in koorsluiting rode en zwarte blokken met witte stippen; in en rond sluitringen gewelven ornamentale beschildering; fragment figurale schildering op een der gordelbogen niet gehandhaafd, evenmin als wijdingskruisen; op wanden mogelijk rode sauslaag. Ca. 1525 nieuwe uitmonstering op witte bepleistering: polychrome keperband rond vensters, bovenaan overgaand in gele natuursteen-imitatie; polychrome geometrische motieven op sluitringen en aan bovenuiteinde ribben; binnen sluitringen stermotieven; wijdingskruisen. Bij restauratie is overwegend het beeld van ca. 1450 aangehouden; op de gewelven zijn ook 13de-eeuwse resten gehandhaafd. (bron:Q122982902)
• Nicolaaskerk

  Ca. 1230: wit gepleisterd interieur, in koor drie wijdingskruisen; zuiltjes absis oorspronkelijk groen geschilderd, resten van rood op kapitelen; zuiltjes buitenzijde absis tot aan restauratie met resten rode kleurlaag. Ca. 1300: baksteenimitatie op muurdammen, profielen, kapitelen en ribben, op sommige ribben met keper (niet gehandhaafd). Op noordwand schip rechts eenvoudige cartouche met opschrift AN[NO] D[OMI]NI 1570 IS DESE KERK VAN/ BUITTEN GHEREPERT VAN BENNEN, herinnerend aan de nieuwe decoratie onder bisschop Knijff, waarvan overige restanten niet zijn gehandhaafd. (bron:Q122982902)
• Jacobikerk/Dionysiuskerk

  Ca. 1250 vlechtwerkverbanden op gewelven (niet gehandhaafd). Ca. 1300 Catharina van Alexandrie (1); op westwand schip draak (niet in het zicht gelaten). Ca. 1450 in koorsluiting ranken bij geboorte gewelven, alsmede twee wijdingskruisen op de koorwanden Ca. 1530 baksteenschildering ribben, bogen, schalken en dagkanten, manchetten bij sluitstenen; op gewelven koortravee en koorsluiting figurale schilderingen (2-3). In 1935 deel schilderingen ontdekt en weer overgewit. (bron:Q122982902)
• Bartholomeuskerk

  Ca. 1300 op de westzijde van de triomfboog Christus met aan elke kant zes apostelen in gotische arcade; hierin tapijtschildering van bloemmotieven, daarboven sterren; bij verhoging koor grotendeels verloren gegaan, restant vermoedelijk begin 16de eeuw achter Laatste Oordeel verdwenen; bij restauratie fragmenten apostelreeks in het zicht gebracht. Ribben koorgewelf bij bouw (1ste helft 15de eeuw) beschilderd in imitatie-baksteen met zwarte biezen, eveneens biezen langs muraalbogen; wijdingskruisen op noord- en zuidwand; 2de helft 16de eeuw rankenbeschildering koorgewelf; vermoedelijk begin 17de eeuw avondmaalsteksten ter weerszijden van oostvenster; alles van beschildering koor, op één wijdingskruis na, bij de restauratie overgewit, na te zijn gedocumenteerd. (bron:Q122982902)
• Grote of Onze Lieve Vrouwekerkkerk
• Kerk Leegkerk

  Bij bouw rode afwerklaag aangebracht op muurwerk. Na 15de-eeuwse bouw nieuwe decoratie: onder vensters band van gele natuursteen-imitatie met witte voegen, vanwaar verticale stroken van gele imitatie-blokken verbinding vormen met soortgelijke band onder langs zoldering bovenaan zwarte gesjabloneerde vlechtbanden en rode gesjabloneerde bloemmotieven; deze laatste ook in boogveld koornissen; enkele wijdingskruisen. Vrijwel gehele decoratie naar teruggevonden fragmenten sterk gereconstrueerd. (bron:Q122982902)
• De Olle Kerk

  Kleurenschema van kort na de bouwtijd: rood-wit blokverband rond vensters en op bogen, oostvensters koor geaccentueerd door zwart afgebiesde imitatie-baksteenrand. Op noordwand schip twee wijdingskruisen. Resten figurale schildering bij noordingang niet gehandhaafd. (bron:Q122982902)
• Martinikerk

  Van beschildering eerste periode (ca 1250) met o.a. schub- en golfmotieven blokverbanden en stippels in grijs, rood, geel en zwart belangrijke restanten bewaard gebleven op wanden, pijlers en gewelven romano-gotische kerk, vooral in viering en noorderdwarspand (1-2); rond klankpotten noorderdwarspand Franse lelies. In schip op 13de-eeuwse gedeelten soortgelijke polychromie naar teruggevonden sporen hersteld; moderne kleurgeving zuiderdwarspand op 13de-eeuwse motieven gebaseerd; 3de kwart 14de eeuw: fragment van Maria op de troon van Salomo, waarschijnlijk geen onderdeel van meer omvattend decoratieprogramma, maar op zichzelf staande schildering (3). Rom 1420 beschildering koor voltooid. Wand- en gewelfvlakken wit gepleisterd, bogen, schalken en ribben rood met witte schijnvoegen; zuilen en muurdammen van de buitenwand echter in schoon metselwerk. Bij sluitringen en aansluitend deel gewelfribben kleurige manchetten, op gewelfveld begeleid door kam met lineair motief. Op sluitstenen koorlantaarn figurale voorstellingen in Zuidnederlands beïnvloede stijl: in koorsluiting Christus, in daarop aansluitende travee Maria met Kind, dan Johannes de Doper, van wie de kerk een armreliek bezat, verder kerkpatroon Martinus en stadswapen (4). Op sluitstenen kooromgang wapenschilden (5). Naar analogie van iets jongere koor Der Aa-kerk waarschijnlijk ook de dagkanten lichtbeukvensters en nissen daaronder rood. Na voltooiing tegen 1480 verbouw schip op verschillende gewelven figurale schilderingen en rankmotieven aangebracht (7-18). Op onregelmatige pijlers, gevormd uit 13de-eeuwse westmuur, baksteenbeschildering. Ca. 1520- 1530 gehele kerk van nieuw decoratiepatroon voorzien: gele natuursteenblokken met witte voegen op zuilen, schalken en ribben, en rond vensters en nissen; in schip op tweede zuilenpaar uit het westen steentjesbeschildering gedeeltelijk gehandhaafd; koorgewelf blauw met sterren van bladgoud op papier; waarschijnlijk ook uit deze periode knol-achtig motief met ter weerszijden uitspringende ranken op aantal schipgewelven (1, 2, 9, 11-14, 16, 17); in koor en 15de-eeuwse delen schip bij restauratie deze polychromie hersteld. Vrijwel direct aansluitend ca. 1535 in samenhang met nieuwe kleurenschema figurale schilderingen in dichtgezette koornissen en op de westwand (19-20). Ca. 1570 grijze blokbeschildering koor (niet bewaard). Rond 1600 boven ingang zuiderdwarspand cartouche met tekst (21), Beschildering bovenverdieping kapel uit 1904 (22). Niet geïdentificeerde wapenschilden zijn niet afzonderlijk als muurschildering opgenomen. (bron:Q122982902)
• Der Aa-kerk

  Ca. 1250 op vieringpilers rode sauslaag met witte voegen, grijze natuursteenimitatie met witte voegen en rode biezen rond nissen en op pijlers in schip en dwarspand (1) Op oost-wand zuiderdwarspand nis met een raamtracering in oker met zwarte lijnen. Ca 1450 rode baksteen-imitate met witte voegen op pijlers, schalken, bogen, gewelfribben en dagkanten in het koor, op schalken in het schip gele zandsteenkleur zonder voegen, verder decoratie zuidtravee sacristie (2) Waarschijnlijk in 1493 voltooing (3) beschildering gewelven schip en dwarspand met Passievoorstellingen (4-12) en „Arma Christi" (13-19); verder rankenversiering als op noordelijk gewelf sacristie en misschien fragment boven ingang sacristie (20). Ca. 1550 grijze natuursteenblokken met zwarte voegen en enkele geometrische motieven in zwart op oostelijke vieringpijlers bij overgang van 13de-eeuws naar 15de-eeuws werk. Wapens in koor, na 1594 (21). Ca. 1600 cartouche boven zuidelijke transeptingang (22). Tekstdoeken in cartouches op koorzuilen waarschijnlijk uit 1603 (23). Conservering schilderingen en reconstructie architectuurpolychromie uit verschillende perioden op basis van teruggevonden resten in 1987-1989. Fragment, vermoedelijk van een Annunciatie (2de helft 13de eeuw) afgenomen (coll. Stichting Oude Groninger Kerken). (bron:Q122982902)
• Oude Callixtuskerk
• Hervormde Kerk
• Protestantse Kerk
• Kerkje van Oostum

  Op noordmuur koortravee oorspronkelijke afwerking 13de-eeuwse kerk: ruitpatroon in rood met dubbele lijn, in elk vak gestileerde lelie, waarvan één geheel ingekleurd - door Cisterciensers veel gebruikte motief, mogelijk samenhangend met nauwe banden tussen Oostum en abdij Aduard (vgl. fragmenten tegelvloer Aduarder ziekenzaal). Rode kleur in noordwesthoek boven muraalboog eerst na sloop gewelven aangebracht. Na wijziging westpartij althans gedeeltelijk nieuwe decoratie aangebracht blijkens teruggevonden, maar niet gehandhaafde resten rode beschildering in doorgang naar toren. (bron:Q122982902)
• kerk van Ezinge

  In de absis een tekst, vermoedelijk in Nederduitse vertaling, binnen een brede omlijsting, waarschijnlijk vóór 1637: EENERLEY BIDDE ICK VAN DEN HEREN DAT HAD ICK/GAERNE DAT ICK IM HUSE DES HEREN BLIVEN/MOEGDE MYN LEVEN LANC THO SCHOUWE/ DE [S]COENE GODTSDIENSTE DES HEREN UNDE SYN HUUS BESOECKEN PSALM 27, 4 (bij de restauratie van 1959 ten onrechte als ,77' hersteld). (bron:Q122982902)
• Larentiuskerk

  Kort na bouw wanden rood met grijze imitatie-voegen, op gewelven vlechtwerk van imitatie-baksteen. In alle traveeën plaats wijdingskruisen zichtbaar in pleisterwerk. Bij kerkrestauratie 1953-1957 ontdekte fragmenten niet gehandhaafd. (bron:Q122982902)
• Protestantse Kerk

  https://muurschilderingendatabase.nl/s/muurschilderingen/item/10199
• Kloosterkerk

  Vóór overwelving waarschijnlijk schoon metselwerk; alleen nissen, waarin wijdingskruisen (twee bewaard gebleven), wit gepleisterd; na overwelving kerk geheel gepleisterd, met polychrome geometrische decoratie van de schalken, alsmede bloemmotieven; 1ste helft 16de eeuw natuursteen-imitatie in grote blokken met biezen rond vensters en toegangen, op bogen baksteen-imitatie (deels gehandhaafd bij de restauratie); mogelijk stamt de monochrome staurotheek in nis in noordwand ook uit deze tijd; daaronder een geschilderde rand. Ca. 1570 eenvoudig rolwerk, vierpassen en dubbele lijnen - niet bewaard gebleven. (bron:Q122982902)
• kerk van Garmerwolde

  Kort na bouw baksteenimitatie op gewelven (niet in het zicht). Begin 16de eeuw op muren en gewelven laat-gotische figurale schilderingen op witte pleisterlaag (1-12), ingekaderd door natuursteen-imitatie, ornamentale ranken en bloemmotieven met groteske elementen, mogelijk in twee verschillende perioden kort na elkaar uitgevoerd. Verder gordijnschildering op oostwanden dwarspand (13) en drie wijdingskruisen, waarschijnlijk 16de-eeuws (14). Schilderingen sterk reconstruerend hersteld tijdens kerkrestauratie 1941-1944. (bron:Q122982902)
• Mariakerk, Krewerd

  In de beide oostelijke traveeën architectuurpolychromie uit ca. 1300: baksteenimitatie met witte voegen op wanden, witgepleisterde gewelven sommige velden onbeschilderd, andere voorzien van rijk gevarieerde vlechtwerkpatronen en op ribben geometrische motieven -de in het pleisterwerk getrokken lijnen nog zichtbaar - hoofdzakelijk in grijs en rood, enkele gestileerde bloemmotieven Op noordwand tweede travee uit het oosten band met ranken. Westelijk gewelf: velden wit, ribben rood met witte voegen, ca 1400. Op gewelf toren eenvoudige decoratie uit begin 15de eeuw. (bron:Q122982902)
• Stefanuskerk

  Ca. 1300 ornamentale beschildering gewelf viering en dwarspand; 1463 nieuwe ornamentale beschildering vieringgewelf op witte pleisterlaag (spitsbogen, driepassen, enz.) met opschrift (1b); 1ste kwart 16de eeuw: nieuwe decoratie (bloem- en plantmotieven) en figurale beschildering vieringgewelf, zuiderdwarspand en schip (2,3). Ca. 1570: fragmenten van figuraal en decoratief schilderwerk op vieringgewelf bewaard gebleven (1d en 4). (bron:Q122982902)
• Pancratiuskerk

  Ca. 1250 decoratieve beschildering gewelf (vlechtwerk en bandmotieven) en figurale voorstellingen in koortravee en koorsluiting; alleen deze laatste gehandhaafd (1). Figuren op westelijk gewelf vermoedelijk uit 1535, gezien bewaard gebleven cijfer ,35' (2-6). Deze gehandhaafd in decoratie van 1571 (bisschop Knijff) met rolwerk, figurale, geometrische en florale motieven, alsmede twee cartouches (7-9). Gedeeltelijke blootlegging en restauratie 1922. Bij restauratie 1985-1986 toestand van 1571 gereconstrueerd, met handhaving van genoemde oudere fragmenten. (bron:Q122982902)
• Sebastiaanskerk

  Beschildering Ca. 1250 ornamentale gewelfbeschildering met figurale elementen (1-2), 2de helft 14de eeuw figurale gewelfbeschildering (3-5, 7), 2de helft 15de eeuw nieuwe figurale beschildering (7-8). Bij restauratie 1949-1950 vooral de Maiestas Domini sterk aangevuld. (bron:Q122982902)
• Onze Lieve Vrouwe Kerk

  Uit bouwtijd wijdingskruis op noordwand. Ca. 1500: aan oostzijde tegen op noord- en zuidwand doorlopende gesjabloneerde rode achtergrond bebaarde Christus met opgeheven rechterhand en boek in linkerhand en vermoedelijk een apostel; bij venster noordzijde restanten vrouwelijke heilige, waarschijnlijk Barbara met toren; wijdingskruisen op wetsmuur, hier verder enkele moeilijk te identificeren en dateren schetsen. (bron:Q122982902)
• kerk van Den Andel

  Waarschijnlijk kort na de bouw rijke ornamentale decoratie koorgewelf met vlechtwerkpatronen. Ca. 1350 verdere ornamentale en figurale beschildering: twee kampvechters. Baksteen-imitatie en kruisbloemen op bogen vermoede lijk vroeg 15de-eeuws. Restauratie en gedeeltelijke reconstructie 1992. (bron:Q122982902)
• Laurentiuskerk

  Florale decoratie in koor, 3de kwart 13de eeuw, nieuwe rankenbeschildering gehele kerk 1ste kwart 15de eeuw, ca. 1500 Christophorus op noordwand. Na gedeeltelijk ontdekking in 1949 weer overgewit. Nieuw onderzoek 1982, maar resten te fragmentarisch bevonden om in het zicht te laten. (bron:Q122982902)
• Grote of Eusebiuskerk
• Nicolaïkerk

  Schip witgepleisterd, rode van decoratief metselwerk gewelven dwarspand en koortravee (niet meer zichtbaar), 13de eeuw. Ornamentale beschildering gewelven 1ste kwart 14de eeuw (1-6). Heiligenfiguren en nieuwe decoratieve beschildering gewelven, behalve in koorsluiting, 3de kwart 15de eeuw (7-9). Ca. 1500 beschildering gewelf zuidkapel (10). Ca. 1570 nieuwe beschildering gehele kerk met gotisch maaswerk, bloem-, kandelaber- en rolwerkmotieven, natuursteen-imitatie met stippeltechniek, en Nicolaas-voorstelling (11-14). In 1899 eerste schilderingen ontdekt, maar weer overgewit. Opnieuw blootgelegd en krachtdadig gerestaureerd 1948-1950. (bron:Q122982902)
• Oude St. Helenakerk
• Beoordeling 2024
• Muurschilderkunst in Nedersaksen, Bremen en Groningen